Okul Öncesi Eğitim – Okul Önceciyiz Biz

Türkçe Etkinliklerini Gözleme, Planlama ve Uygulama

Türkçe Etkinliklerini Gözleme, Planlama ve Uygulama

TÜRKÇE ETKİNLİKLERİNİ GÖZLEME, PLANLAMA VE UYGULAMA

            Türkçe etkinlikleri günlük plan içerisinde, sanat etkinliğinden sonra yer verilen bir etkinliktir. Türkçe etkinliğine ayrılan süre çocukların ilgi ve gereksinimlerine göre esnek bırakılır.

            Hikaye öncesi etkinliklerde bilmeceler, tekerlemeler, şiirler, parmak oyunlar, konuyla ilgili konuşmalara yer verilir.

            BİLMECELER: bilmece, herhangi bir bense yada olayın özelliklerini belirterek, adını karşımızdaki kişiye buldurduğumuz bir çeşit zihin jimnastiğidir. Bilmeceler çocuğu düşünceye yöneltir ve eğlendirir.

            Bilmeceler soyut ve somut kavramları içerebilir. Okul öncesi çağdaki çocuğa somut kavramları yada olayları içeren bilmeceleri sormaya özen göstermek gerekir. Böylece çocuğun bilmeceyi daha kolay algılayıp zihinde canlandırarak cevaplaması sağlanır. Bilmece seçilirken tek yanıtı olanlar seçilir.

            Bilmece sorduğumuzda çocukların ipucu elde etmeleri; dil yetilerini, kavramlarını attırmak için; yenilir mi?, giyilir mi?, canlı mı?, cansız mı?, nasıl ses çıkartır?, rengi nedir? gibi sorular sormalarına imkan tanınmalıdır. Çocukların çevre ve doğa ile ilgili bilgiler geliştikçe bilmeceler daha sık sorulabilir.

            TEKERLEMELER: tekerleme, masal, çocuk oyunu ve sayışmaların başında söylenen, anlamca birbirleriyle ilgisiz sözlerdir.

            Tekerlemelerin kendi içinde bir takım türleri vardır:

  • Sayışmalar
  • Oyun Tekerlemeleri
  • Masal Tekerlemeleri
  • Bağımsız Tekerlemeler

SAYIŞMALAR VE OYUN TEKERLEMELERİ: Çocukların eğlenme, gülme gereksinimlerini karşılama ve dil gelişimlerine katkıda bulunma amacıyla, eğitim alanları oyun tekerlemelere sayışmalarında kullanıldığı uygulamalarla çeşitlendirilir.

    MASAL TEKERLEMELERİ: masalların başında yer alan giriş tekerlemesi çocuğu masal dinlemeye çağıran masalın gövde ya da gelişme bölümündeki olağanüstü anlatıları hazırlayan bir işlev üstlenir.

    BAĞIMSIZ TEKERLEMELER: Okul öncesi dönemden başlayarak çocukların birden fazla sözcüğün doğru ve akıcı bir biçimde söyleme alışkanlığı kazanmalarında bağımsız tekerlemelerden yararlanılabilir.

    Tekerlemelerin çocuklar tarafından sürekli yinelenmesi, sözcüklerin doğru söylenişlerine, kalıcı davranışlara dönüştürülür. Çalışmalarda öncelikle çocukların kolayca söyleyebilecekleri tekerleme seçilmelidir.

    Çocuklardan tekerlemeleri hızlı seslendirmesinden çok tekerlemedeki ses ve sözcükleri tam ve doğru olarak söylenmesi beklenmelidir; ancak tekerlemeleri söyleme isteksizliği gösteren çocuklara karşı ısrarcı davranmamalıdır.

    ŞİİRLER: Şiirler, insanın yaratma yetkisinin dilde kanıtlandığı, duygu ve düşünceleri kişiyi etkileyen bir biçimde söze dönüştürüldüğü bir anlatım yoludur. Çocuklara şiir seçerken şu özelliklere önem verilmelidir.

  • Şiirler kısa olmalı;
  • Çocukların ilgilendiği konuları içeren şiirler olmalı,
  • Duygulardan çok, olayları içeren şiirler olmalı,
  • Çocukların yaş ve gelişim düzeylerine uygun olmalı,
  • Şiirdeki sözcükler çocukların anlayabileceği düzeyde olmalı,
  • Kültürel değerlerimize, milli duygulara, doğayı konu olan şiirlere daha çok yer verilmeli,
  • Anlatım açık ve net olmalı,
  • Duraklar naz hece sayısında oluşmalı,
  • Durağı ses benzerlikleri ve ahengi ritm duygusu verilmeli,

Çocuklara şiir ezberletip okutmanın bir çok yararı vardır.

Bunlardan bazıları şunlardır:

  • Türkçe Sevgisi ve Eğitimi
  • Sanat Eğitimi
  • Düşünce Eğitimi
  • Bellek Eğitimi
  • Toplumsal Eğitimi
  • Değerler Eğitimi

PARMAK OYUNLARI: Çocuklar için yazılmış şiir ve tekerlemelere ses ve ezgilerle vurgulaştırırken,  anlamları parmaklarla canlandırılmasıdır.

Çocukların parmak oyunlarına, çocukların anlayabileceği ve kavrayabileceği kolay telaffuz edebileceği türden olmasına  özen gösterilmelidir.

Parmak oyunları hikaye öncesi etkinliği olarak çocuklara, bir araya toplamaya çalışırken dikkati çekmek için kullanılır. Yada bir başka etkinliğe geçerken oradaki boşluğu doldurmak için kullanılır.

Parmak oyunları;

  • Çocukların  küçük kas gelişimine yardımcı olur.
  • Yeni kelimeler öğretir.
  • Hareketleri çocuklara hemen yatıştırmaya yarar.
  • Göze ve kulağa hitap ettiğinden algılayıp öğrendiğinde daha iyi tutmasını sağlar.

Bir etkinlikten diğerine geçişte çocuklara “sus”,  “otur”,  “dur”  gibi uyarılar yerine parmak oyunları ile dikkatlerini çekip isteyerek, severek katılmalarını sağlayabiliriz.

Hikaye öncesi etkinliklerde; konu ile ilgili konuşmalara da yer verilir. Öğretmen bu konuşma ortamını yaratırken çocukların ilgilerini canlı tutabilmek için konu ile ilgili resimler, broşürler, dergiler, maketler ve başka teknikler kullanarak ilgiyi toplar.  Ancak öğretmen bu ilgiyi toplarken ezici, despot, katı bir anlayışla değil çocukların serbestçe Ve özgürce katılmalarını sağlayarak gerçekleştirebilir.

HİKAYE: gerçekten yaşanmış veya yaşanması mümkün olan olayları anlatan yazı türüne denir.

Okul öncesi çocuğa yönelik hikaye özellikleri

  • Konuları çocuğun yaşına uygun olmalı
  • Kişilerin karakterleri iyi belirtilmeli
  • Dili çocukların anlayabileceği şekilde sade olmalı,
  • Bol tasvirlere yer verilmeli,
  • Olaylar hareketli ve heyecanlı olmalı
  • Konuşmalara sıkça yer verilmeli
  • Bol resimli olmalıdır.

Öğretmen: Hikaye anlatırken çocukların ilgilerini canlı tutabilmek için bir takım tekniklere yer verir. Bunlar:

  • Bazen tahtayla anlatma,
  • Şimşek kart ile anlatma
  • Kukla ile anlatma
  • Film-film şeridi-slayt ile anlatma
  • Televizyon-radyo- teyp ile anlatma
  • Video ile anlatma,
  • Hikaye kitabı ile anlatma

Öğretmen bu teknikleri kullanırken dikkat etmesi gereken bir takım yönergeler vardır. Bunlar:

  • Hikaye anlatacak kişi bu işi ciddi almalı,
  • Seçilen hikaye önceden okunarak ön hazırlık yapılmalıdır,
  • Çocukların dikkati çekilmelidir.
  • Anlatırken çocukların davranışları eleştirilmemeli, öğüt vermeye kalkışılmamalıdır.
  • Çocukların iyi kavramları gereken yerlerde acele etmemelidir.
  • Anlatırken dikkatini devamlı sağlayabilmek için konunun özelliğine göre ton ayarlaması yapılmalı,jest ve mimiklere canlı bir ifade kazandırılmalıdır.

HİKAYE SONRASI ETKİNLİKLERİ: Hikaye sonrası etkinliklerde öğretmen dramatizasyona ve pandomime çalışmalarına yer verir.

 DRAMATİZASYON: Bir olayın jest ve mimikler kullanarak doğal yeteneklerle birleştirilip canlandırılmasına denir.

PANDOMİM: Her hangi bir olayın hiç konuşmadan sadece hareketlerle canlandırılıp ifade edilmesidir.

   Öğretmen hikaye sonrası etkinlik olarak dramatizasyon ve pandomim çalışmalarına yer verirken:  öncelikli olarak etkinliğe istekli olarak katılmak isteyen öğrencilere fırsat tanımalıdır. Katılmak istemeyen, isteksiz katılan öğrencilere ise baskı ve zorlama yapılmamalıdır. Ancak onların da katılmaları için “Senin katılmanı istiyorum. Rolünü iyi yapacağına inanıyorum” gibi cümlelerle çocuğun katılmasını teşvik eder.      

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ