Okul Öncesi Eğitim – Okul Önceciyiz Biz

0-6 Yaş Grubu İşitme Engelli Çocukların Öğrenmeye Hazırlık Eğitim Programı

0-6 Yaş Grubu İşitme Engelli Çocukların Öğrenmeye Hazırlık Eğitim Programı

GENEL AMAÇ

İşitme özürlü çocuğu, okulöncesi eğitim-öğretim çalışmalarına katılabilir duruma geçirebilme.

İLKELER

  1. İşitme özürlü öğrencilere iletişim becerilerinin kazandırılabilmesi için öğrenmeye hazır duruma getirilmeleri esastır.
  2. İşitme özürlü çocuk, amaca uygun oturabilme, göz kontağı kurabilme, dikkatini yoğunlaştırabilme, komutları yerine getirebilme duyuları yoluyla uyaranları alabilme gibi becerileri uygun eğitim ve oyun ortamlarında kazanabilmeli ve bu becerileri kullanabilmelidir.
  3. Okulöncesi eğitim, işitme özürlü çocukların özbakım becerilerini kazanmalarını sağlayıcı önlemleri almalıdır.
  4. İşitme özürlü, okulöncesi eğitimde cihazını uygun şekilde kullanabilmelidir.

ÖZEL AMAÇLAR

  1. Amaca uygun olarak oturabilme.
    1. Öğretmen ile göz kontağı kurabilme.
    1. Verilen komutları yerine getirebilme.
    1. İşitme cihazını kullanabilme.
    1. Oyunlara katılabilme.
    1. Özbakım becerilerini kazanabilme.
    1. Duyuları yoluyla alınan uyaranları günlük yaşamında kullanabilme.

DAVRANIŞLAR :

  1. Öğretmen otur dediğinde belirli süreler ara sırada oturur. (1-3 saniyeden başlayarak giderek artan sürelerde)
  2. Bir faaliyet süresince oturur.

AMAÇ II – Öğretmen ile göz kontağı kurabilme.

  1. Herhangi bir uyaran verildiğinde öğretmenine bakar.
  2. Her “bana bak” denildiğinde bakar.
  3. “Bana bak” denilmeden öğretmenini izler.

AMAÇ III – Verilen komutları yerine getirebilme

DAVRANIŞLAR

1. Tek sözcüklü komutları yerine getirir. (gel-git, koş vb.)

2. İki sözcükten oluşan komutları yerine getirir. (Ali koş, Baba gel vb.)

3. Üç yada daha fazla sözcüklü komutları yerine getirir. (Bana su getir. Masanın üstündeki defteri getir. Vb.)

AMAÇ IV – İşitme cihazını kullanabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Cihazını açıp, kapamasını ve takmasını öğrenir.

2. Cihazını sesiz bir ortamda, kısa bir süre (10 – 15 dak.) kullanır.

3. Cihazını sesiz bir ortamda, bir ders saati süresince kullanır.

4. Cihazını cihazın volümünü düşürerek televizyon, teyp ve radyoda müzik programları sırasında kullanır.

5. Cihazını evde yada sınıftaki diğer gereçler (Telefon, Elektrik Süpürgesi, Çamaşır Makinası vb.) çalışırken cihazın volümünü düşürerek kullanır.

6. Cihazını evin yada okulun dışında bir saat kullanır.

7. Cihazını faaliyet sırasında üç saat süreyle kullanır.

8. Cihazını bütün gün kullanır.

AMAÇ V – Oyunlara katılabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Ferdi oyunlardan;

  1. Ses çıkaran oyuncaklarla oynar,
    1. Takmalı oyuncaklarla oynar,
    1. Kendi kendine oyun kurar,

2. Grup oyunlarında;

a)   Sınıf içi oyunlara katılır,

  • Sınıf dışı oyunlara Katılır,

AMAÇ VI – Özbakım becerilerini kazanabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Kendi beden temizliğinden;

  1. Ellerini yıkar,
    1. Ellerini kurular,
    1. Yüzünü yıkar,
    1. Saçını tarar,
    1. Dişlerini fırçalar

2. Başkalarından bağımsız olarak elbiselerini giyinmede;

  1. Kazağını giyer,
  2. Paltosunu giyer,
  3. Çorabını giyer,
  4. Pantolonunu giyer,
  5. Eldivenini giyer,

3. Başkalarından bağımsız olarak elbiselerini soyunmada;

  1. Çocuk kazağını çıkarır,
  2. Paltosunu çıkarır,
  3. Paltosunu sarar,
  4. Çocuk çorabını çıkarır,
  5. Pantolonunu çıkarır,

4. Kendi başına yemek yemede;

  1. Kaşık, çatal kullanır.
  2. Katı yiyecekleri yer,
  3. Sıvı içecek ve yiyecekleri içer,
  4. Ekmeği uygun şekilde yer.

AMAÇ VII – Duyuları yoluyla alınan uyaranları günlük hayatında kullanabilme

DAVRANIŞLAR :

1. Dokunma duyusunu kullanarak nesneleri ayırt etmede;

  1. Dokunarak şekilleri ayırdeder,
  2. Dokunarak sıcaklık – soğuklukları ayırdeder
  3. Dokunarak ağırlıkları ayıreder
  4. Dokunarak büyüklükleri ayırdeder,
  5. Dokunarak farklı nitelikleri ayırdeder,

2. Görme duyusunu kullanarak nesneleri ayırtetmede;

  1. Farklı boyutları görerek ayırdeder,
  2. Farklı şekilleri görerek ayırdeder,
  3. Farklı renkleri görerek ayırdeder,

3. Farklı tatları, tatma duyusun9u kullanarak ayırtetmede;

  1. Gözleri açık olarak tatları ayırdeder,
  2. Gözleri kapalı olarak tatları ayırdeder,

4. Farklı kokular, koklama duyusunu kullanarak ayırtetmede;

  1. Hoş kokulu nesneleri ayırdeder,
  2. Kötü kokulu nesneleri ayırdeder,

5. Farklı sesleri, işitme duyusunu kullanarak ayırtetmede;

  1. Ses ile sessizliği ayırdeder,
  2. Değişik sesleri şiddet, perde ve niteliğine göre ayırdeder,

EĞİTİM ORTAMI

Öğrenmeye hazırlık becerilerinin kazandırılması için uygun araç – gereç ve materyaller sağlanarak, oyun ortamında çeşitli faaliyetler ve demonstrasyonlar düzenlenir. Özbakım becerilerinin giyime yönelik hedef davranışlarının kazandırılmasında öncelikle soyunma, sonra giyinme faaliyetlerine yer verilebilir. Yemek yeme becerisi kazandırılmasında katı yiyeceklerden, sıvı yiyeceklere doğru bir sıra izlenebilir.

Öğrenme gerçekleşene kadar her bir davranış safhasında öğrenciye uygun pekiştireçlerin verilmesi; davranışın öğrenilmesi bakımından önemlidir.

DEĞERLENDİRME

Her çocuk, her bir hedef davranışı başaramadan diğer bir hedef davranışa geçilmez.

0-6 YAŞ GRUBU İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLAR

İŞİTME EĞİTİM PROGRAMI

GENEL AMAÇ

İşitme özürlü çocuğu, işitme kalıntısını kullanabilir duruma getirebilme,

İLKELER

  1. Çocuğun, işitme kalıntısından en üst seviyede faydalanması sağlanmalıdır.
    1. Eğitimde her çocuğun, işitme kaybına uygun ferdi işitme cihazı kullanması esastır.
    1. İşitme özürlülerin eğitim ve öğretiminde işitme dikkatinin geliştirilmesine özel bir önem verilmelidir.
    1. İşitme eğitimi faaliyetleri, çocuğun işitme kapasitesi ve diğer gelişim özellikleri dikkate alınarak düzenlenmelidir.
    1. İşitme eğitimi faaliyetleri, sesten arındırılmış, ses yükseltici araçlarla donanmış ortamlarda oyun şeklinde yapılmalı, giderek tabii ortamlarda sürdürülmelidir.
    1. İşitme eğitimi faaliyetlerinin düzenlenmesinde, ayırt ediciliği kolay seslerden zor seslere doğru bir sıra izlenmelidir.
    1. İşitme kaybı derecesine bakılmaksızın her çocuk, mutlaka işitme eğitimi almalıdır.
    1. İşitme eğitimi olabildiğince erken bir dönemde başlatılmalıdır.
    1. İşitme eğitimi olabildiğince ferdileştirilmelidir.
    1. Öğretmen, ünite çalışmaları sırasında her üniteyi, işitme eğitimi yönünden düşünüp ele alabilmelidir.
    1. İşitme kalıntısının geliştirilmesinde ritm çalışmalarından faydalanılmalıdır.
    1. Ritm eğitimi çalışmalarında değişik sesleri dinlerken, ritmik hareketlere yer verilmesi esas olmalıdır.

ÖZEL AMAÇLAR

I. Sesin varlığından haberdar olabilme.

II. Değişik sesleri tanıyabilme.

III. Sesleri birbirinden ayırt edebilme.

IV. Dinlediği değişik seslerin ritmine uygun tepkide bulunabilme.

AMAÇ I – Sesin varlığından haberdar olabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Öğrenciye ses verildiğinde, sesin geldiği yöne bakar.

2. Sesin varlığını yada yokluğunu yüz ifadesi ile belli eder.

3. Öğrenciye ses verildiğinde, sesin çokluğuna göre farklı tepkide bulunur.

4. Öğrenciye ses verildiğinde, sesin hızlı ve yavaş okunuşuna göre farklı tepkide bulunur.

AMAÇ II – Değişik sesleri tanıyabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Müzik seslerinden;

  1. Davul sesini tanır.
  2. Zil sesini tanır.
  3. Tef sesini tanır.
  4. Org sesini tanır.
  5. Üçgen sesini tanır.
  6. Maraka sesini tanır.
  7. Tahtakaşık sesini tanır.

2. Hayvan seslerinden ;

  1. İnek sesini tanır.
  2. Kuzu sesini tanır.
  3. Köpek sesini tanır.
  4. Kedi sesini tanır.
  5. Horoz sesini tanır.

3. Çevresindeki araç-gereç seslendirme;

  1. Çamaşır makinası sesini tanır.
  2. Elektrik süpürgesi sesini tanır.
  3. Saat sesini tanır.
  4. Tencere kapağı sesini tanır.

4. Tabiat seslerinden;

  1. Rüzgar sesini tanır.
  2. Yağmur sesini tanır.
  3. Gök gürültüsü sesini tanır.

5. İnsan seslerinden;

  1. Bebek sesini tanır.
  2. Ağlama sesini tanır.
  3. Gülme sesini tanır.
  4. Öksürme sesini tanır.

6. Konuşma seslerinden;

  1. Benzer sesleri tanır. (Mesela, Yat-sat, p-m-b vb.
  2. Farklı sesleri tanır. (Mesela, el-tel, p-b)

AMAÇ III – Sesleri birbirinden ayırt edebilme,

DAVRANIŞLAR :

1. Müzikal sesleri birbirinden ayırdeder.

2. Hayvan seslerini birbirinden ayırdeder.

3. Çevre seslerini birbirinden ayırdeder.

4. Tabiat seslerini birbirinden ayırdeder.

5. İnsan seslerini birbirinden ayırdeder.

6. Konuşma seslerini birbirinden ayırdeder.

AMAÇ IV – Dinlediği değişik seslerin ritmine uyun tepkide bulunabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Müzik seslerini dinler

2. Dinlediği müzik sesine uygun olarak ritimli hareket eder.

3. Hayvan seslerini dinler.

4. Dinlediği hayvan sesini uygun olarak ritimli hareket eder.

5. Çevre seslerini dinler.

6. Dinlediği çevre sesini uygun olarak ritimli hareket eder.

7. Tabiat seslerini dinler.

8. Dinlediği tabiat sesine uygun olarak ritimli hareket eder.

9. İnsan seslerini dinler.

10. Dinlediği insan sesine uygun olarak ritimli hareket eder.

11. Kelime ve cümlelerin söyleniş biçimlerine uygun olarak ritimli hareket eder.

EĞİTİM ORTAMLARI

İşitme eğitimi faaliyetleri, önce kontrol edilmiş (sesten arındırılmış, gürültüsüz) ortamlarda hedef davranışlar doğrultusunda ele alınır. Daha sonra giderek daha az kontrol edilmiş daha gürültülü) ortamlarda sürdürülür. Faaliyetler oyun şeklinde ve mümkün olduğunca ferdi ve küçük gruplar halinde gerçekleştirilmelidir. İşitme eğitim faaliyetlerinde objelerin kendisinden, teypteki seslerinden ve resimlerinden, maket ve oyuncaklarından faydalanılmalıdır.

Faaliyetler mutlaka çeşitlendirilmeli, b.u çeşitlendirmede, programa alınan seslerin duyulabilirliği yüksek olanından düşük olanına doğru bir sıra izlenmelidir. Seslerin algılanmasında ritm çalışmalarına da yer verilmelidir. Öğrenme gerçekleşene kadar her bir davranış safhasında pekiştireç verilmesi, davranışın öğrenilmesi bakımından önemlidir.

DEĞERLENDİRME

Her çocuk, bir hedef davranışı başarmadan diğer bir hedef davranışa geçilmez. Mesela, davul sesini algılayamayan çocuk için zil sesine geçilmez. Çocuğun davul sesini algılayabilmesi için farklı faaliyetler bulunur; davul sesini algılayana kadar çalışmalar sürdürülür.

0-6 YAŞ GRUBU İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLAR

DUDAKTAN ANLAMA EĞİTİM PROGRAMI

GENEL AMAÇ

İşitme özürlü çocuğu, ünitelerde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilir ve gösterebilir duruma getirebilme.

İLKELER

1. Dudaktan anlama eğitimi olabildiğince erken yaşta başlatılmalıdır.

2. Çocuk, konuşanın dudak ve yüzünü rahatça görebilmelidir.

3. Dudaktan anlama eğitiminde konuşan normal bir ses tonuyla konuşmalı, abartılı dudak ve yüz hareketlerinden kaçınmalıdır.

4. Dudaktan anlama eğitimi, yalnızca derslik içindeki faaliyetlerle sınırlı tutulmamalı, bütün öğretim faaliyetleri içinde yer almalıdır.

5. Dudaktan anlama eğitimi, yalnızca bu faaliyet için ayrılmış süre ile sınırlı kalmamalı, bütün öğretim faaliyetleri içinde yer almalıdır.

6. Dudaktan anlamada çocuğun konuşanı, değişik açılardan görmesine dikkat edilmelidir.

7. Çocuk, sadece sınıf öğretmeninin ağzına alışmamalı, onun değişik kaynaklardan dudaktan anlamayı geliştirmesine çalışılmalıdır.

8. Dudaktan anlamada görme duyusu ile birlikte, işitme, dokunma, koklama ve tatma duyularından faydalanılarak kavram kazandırma yoluna gidilmelidir.

9. Çocukla konuşurken kısa ve öz cümleler kullanılmalıdır.

10. Dudaktan anlama faaliyetleri, ünite konularıyla paralellik göstermelidir.

11. Dudaktan anlama eğitiminde belirli bir kelime dağarcığı kazandırmak esastır. Bu amaçla seçilen kelimeler, çocukların dil ve bilişsel gelişim safhalarına uygun olan günlük yaşamında sık karşılaştıkları, duymaya alışkın oldukları, daha çok varlık adı olan, duygu ve hareket bildiren kelime ve cümleler olmalıdır.

12. Dudaktan anlama eğitiminde kelime ve cümlelerin seçimi yapılırken merkezden dışa ve kolaydan zora doğru bir sıra izlenmelidir.

13. Öğretmen, dudaktan anlama eğitimi için gerekli temel bilgi ve yöntemlere sahip olmalıdır.

14. Dudaktan anlama faaliyetlerinde her çocuğun algılama, birleştirme ve kavrama yetenekleri göz önünde bulundurulmalıdır.

15. Dudaktan anlama faaliyetlerinde çocukların anlamı tahmin etme yeteneklerinin gelişmesine fırsat verilmelidir.

16. Dudaktan anlama eğitimine, çocuğun ihtiyaçları doğrultusunda yer verilmelidir.

ÖZEL AMAÇLAR

I. “Çocuk ve Çevresi” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme,

II. “Mevsimler” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

III. “Alış-Veriş” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

IV. “Yeni Yıl” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.,

V. “Bayramlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

VI. “Hayvanlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

VII. “Taşıtlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

VIII. “Trafik Kuralları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

IX. “İletişim Araçları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

X. “Aydınlanma Araçları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

AMAÇ I – “Çocuk ve Çevresi” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

DAVRANIŞLARI :

1. “Okulumuz” ile ilgili kelime ve cümleler sorulduğunda gösterir.

2. “Evimiz” ile ilgili kelime ve cümleler sorulduğunda gösterir.

3. “Ailemiz” ile ilgili kelime ve cümleler sorulduğunda gösterir.

4. “Bedenin Parçaları” ile ilgili kelime ve cümleler sorulduğunda gösterir.

5. “Sağlığımız” ile ilgili kelime ve cümleler sorulduğunda gösterir.

AMAÇ II – “Mevsimler” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

DAVRANIŞLAR:

1. Sorulduğunda, “Sonbahar Mevsimi” ile ilgili kelime ve cümlelerden

  1. Havada meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  2. Bitkilerde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  3. Hayvanlarda meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  4. İnsanların giyimlerinde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  5. Yiyeceklerde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.

2. Sorulduğunda, “Kış” mevsimi ile ilgili kelime ve cümlelerden;

  1. Havada meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  2. Bitkilerde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  3. Hayvanlarda meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  4. İnsanların giyimlerinde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  5. Yiyeceklerde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.

3. Sorulduğunda, “İlkbahar” mevsimi ile ilgili kelime ve cümlelerden;

  1. Havada meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  2. Bitkilerde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  3. Hayvanlarda meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  4. İnsanların giyimlerinde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.

4. Sorulduğunda, “Yaz” mevsimi ile ilgili kelime ve cümlelerden;

  1. Havada meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  2. Bitkilerde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  3. Hayvanlarda meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  4. İnsanların giyimlerinde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.
  5. Yiyeceklerde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri gösterir.

AMAÇ III – “Alış – Veriş” ünitesinde geçer kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Alışveriş yerlerini anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

2. Alışveriş araçlarını anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

3. Alışveriş kurallarını anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

AMAÇ IV – “Yeni Yıl” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Zaman dilimlerini anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

2. Günlük yapılan işleri sırasıyla anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

3. Zamanımızı göstermede kullanılan araçları belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

4. Yeni yılın getirdiği değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

AMAÇ V – “Bayramlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

DAVRANIŞLAR .

1. Bayram hazırlıklarını anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

2. Bayram kutlamalarını anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

3. Milli Bayramlarımızı anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

4. Dini Bayramlarımızı anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

AMAÇ VI – “Hayvanlar”! ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Karada yaşayan hayvanların adlarını belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

2. Havada yaşayan hayvanların adlarını belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

3. Suda yaşayan hayvanların adlarını belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

4. Hayvanların ayırdedici özelliklerini anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

5. Hayvanların faydalarını anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

6. Hayvanlara karşı davranışlarımızı belirleyen kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

AMAÇ VII – “Taşıtlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Kara taşıtlarını belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

2. Deniz taşıtlarını belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

3. Hava taşıtlarını belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

4. Kara, Deniz, Hava taşıtlarını kullananların isimleri sorulduğunda gösterir.

5. Taşıtların faydalarını belirleyen kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

AMAÇ VIII – “Trafik Kuralları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri duduktan anlayabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Trafik kurallarını belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

2. Taşıtlara yolculuk yaparken uyulması gereken kuralları belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

3. Trafik kazalarını anlatan kelime v cümleleri sorulduğunda gösterir.

AMAÇ IX – “İletişim Araçları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. İletişim araçlarını belirten kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

2. İletişim araçlarının özelliklerini anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

3. İletişim araçlarının faydalarını belirleyen kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

AMAÇ X – “Aydınlanma Araçları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilme

DAVRANIŞLARI :

1. aydınlanma araçlarımızın isimlerini belirleyen kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

2. Gökyüzünde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

3. Aydınlanma araçlarının yararlarını anlatan kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterir.

EĞİTİM ORTAMLARI

Dudaktan anlama çalışmalarına, çocuğun görsel uyaranların farkına varma yeteneğini geliştirme çalışmalarından başlanmalıdır.

Dudaktan anlama faaliyetleri, tabii ortamlarda hedef davranışlar ve üniteler doğrultusunda ele alınmalıdır.

Dudaktan anlatma çalışmaları, çocuğu uyarana güdülemeli ve tahmin etme yeteneğini geliştirmelidir.

Dudaktan anlama faaliyetlerinde kelime ve cümleler seçilirken, merkezden dışa, kolaydan zora bir sıra izlenmelidir.

Dudaktan anlama eğitiminde amaca uygun durumlar yaratılmalı, çeşitli oyunlar, hikayeler ve filmlerle önceden belirlenmiş kelime ve cümleler kazandırılmaya çalışılmalıdır.

Dudaktan anlamada öğrenilen kelime ve cümleler pekiştirilmeli, eskiden bilinenlerle, yeni öğrenilenler arasında ilişki kurulmalıdır. Doğruluk kazandırma ve yeterli hıza ulaştırma da önemli olmalıdır.

Dudaktan anlamada öğrenilen kelime ve cümleler pekiştirilmeli, eskiden bilinenlerle, yeni öğrenilenler arasında ilişki kurulmalıdır. Doğruluk kazandırma ve yeterli hıza ulaştırma da önemli olmalıdır.

Dudaktan anlama faaliyetlerinde canlı veya cansız varlıkların önce kendisinden, yoksa maket ve resminden faydalanılmalıdır.

DEĞERLENDİRME

İşitme özürlü çocuk, değişik ünitelerdeki davranışları farklı zamanlarda sorulduğunda gösterebiliyorsa o hedef davranış kazanılmış demektir.

Davranış kazanılmamışsa, davranış kazanılıncaya kadar faaliyetler çeşitlendirilerek sürdürülür.

0-6 YAŞ GRUBU İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLAR

KAVRAM EĞİTİMİ PROGRAMI

GENEL AMAÇ

İşitme özürlü çocuğu, nesnelerin nitelik ve niceliklerine ilişkin kelime ve cümleleri dudaktan anlayabilir duruma getirebilme.

İLKELER

1. Kavramlar somuttan soyuta (gözlenebilir olandan gözlenemeyene) doğru ele alınmalıdır.

2. Kavram öğretimi, basitten karmaşığa doğru bir sıra izlemelidir.

3. Kavram öğretiminde, öncelikle kavramın tanımlanmasında esas olan özellikler ve olumlu – olumsuz örnekler belirlenmelidir.

4. Kavram öğretiminde, öğrencinin ferdi özellikleri, öğretim yöntemleri, kavramın soyutluluk ve karmaşıklık derecesi göz önüne alınmalıdır.

5. Kavram öğretimi, duyu eğitimi çalışmalarından sonra başlatılmalıdır.

6. Kavram öğretimi, ünitelerin işleniş sırasına uygun şekilde dudaktan anlama ve konuşma eğitimi çalışmalarıyla birlikte ele alınmalıdır.

ÖZEL AMAÇLAR

I. Renklerle ilgili kelime ve cümleleri, sorulduğunda gösterebilme.

II. Şekillerle ilgili kelime ve cümleleri, sorulduğunda gösterebilme.

III. Nesnelerin büyüklükleri, sorulduğunda gösterebilme.

IV. Isıyı bildiren kelimeleri, sorulduğunda gösterebilme.

V. Belirteçleri bildiren kelimeleri, sorulduğunda gösterebilme.

VI. Tatları bildiren kelimeleri, sorulduğunda gösterebilme.

VII. Sayılarla ilgili kelime ve cümleleri, sorulduğunda gösterebilme.

AMAÇ I – Renklerle ilgili kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Temel renkler (sarı, kırmızı, mavi, siyah, beyaz) sorulduğunda gösterir.

2. Tali renkler (turuncu, pembe, yeşil, mor) sorulduğunda gösterir.

AMAÇ II – Şekillerle ilgili kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterebilme.,

DAVRANIŞLAR :

1. Nesnelerden büyük olanı sorulduğunda gösterir.

2. Nesnelerden küçük olanı sorulduğunda gösterir.

3. Aynı tip nesne içinden büyük ve küçüğü gösterir.

4. Farklı tip nesne içinden büyük ve küçüğü gösterir.

AMAÇ IV – Isıyı bildiren kelimeleri sorulduğunda gösterebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Daireyi, sorulduğunda gösterir.

2. Üçgeni, sorulduğunda gösterir.

3. Kareyi, sorulduğunda gösterir.

4. Dikdörtgeni, sorulduğunda gösterir.

AMAÇ V – Belirteçleri bildiren kelimeleri sorulduğunda gösterebilme.

DAVRANIŞLAR .

1. “Hızlı – yavaş”, sorulduğunda gösterir.

2. “Uzak – yakın”, sorulduğunda gösterir.

3. “Altında – üstünde”yi, sorulduğunda gösterir.

4. “Uzak – Kısa”yı, sorulduğunda gösterir.

5. “Temiz – Kirli”yi, sorulduğunda gösterir.

6. “Az – Çok”u, sorulduğunda gösterir.

7. “Kalın – İnce”yi, sorulduğunda gösterir.

8. “İçerde – Dışarda”yı, sorulduğunda gösterir.

9. “Yumuşak – Sert”i, sorulduğunda gösterir.

10. “Güzel – Çirkin”i, sorulduğunda gösterir.

11. “Geniş – Dar”ı, sorulduğunda gösterir.

12. “Önünde – Arkasında – Yanında”yı, sorulduğunda gösterir.

13. “Uzak – Yakın”ı, sorulduğunda gösterir.

14. “Açık – Kapalı”yı, sorulduğunda gösterir.

15. “Ağır – Hafif”i, sorulduğunda gösterir.

16. “Eski – yeni – iyi – kötü”yü, sorulduğunda gösterir.

AMAÇ VI – Tatları bildiren kelimeleri sorulduğunda gösterebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Tatlı’yı, sorulduğunda gösterir.

2. Tuzlu’yu, sorulduğunda gösterir.

3. Ekşi’yi, sorulduğunda gösterir.

4. Acı’yı, sorulduğunda gösterir.

AMAÇ VII – Sayılarla ilgili kelime ve cümleleri sorulduğunda gösterebilme,

DAVRANIŞLAR :

1. Sorulduğunda 1’den 20’ye kadar olan sayıları gösterir.

EĞİTİM ORTAMI

Kavram eğitiminin hedef davranışlarının kazandırılması için uygun araç – gereç ve materyaller sağlanmalı, faaliyetler oyun şeklinde düzenlenerek katılım gerçekleştirilmelidir. Üniteler, gerektiğinde sınıf dışında uygun eğitimi ortamları bulunarak işlenmelidir.

Kavram eğitiminde kazandırılmak istenen davranışın pekişmesini sağlayıcı ortam ve faaliyetlere yer verilmelidir.

DEĞERLENDİRME

Bir hedef davranış kazandırılmadan diğerine geçilmemelidir. Bunun için ortam zenginleştirmeye faaliyet çeşitlendirmesine gidilmelidir.

0-6 YAŞ GRUBU İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLAR

KONUŞMA EĞİTİMİ PROGRAMI

GENEL AMAÇ

İşitme özürlü çocuğu, ana dilinin geleneksel kalıplarına uygun olarak ünitelerde geçen kelime ve cümleleri söyleşebilir ve günlük hayatında kullanabilir duruma getirebilme.

İLKELER

  1. Konuşma eğitimi faaliyetleri çocuğun konuşma organlarının yapısındaki özellik ve bozuklukları göz önünde bulundurularak planlanmalıdır.
    1. Konuşma eğitiminde süreklilik esastır.
    1. Konuşma eğitiminde tek bir yönteme bağlanıp kalmaktan sakınılmalıdır. İşitme, uyarı, taklit, fonetik, değiştirme, babıldama, oyun, drama, demontrasyon gibi yöntemlerden gereken durumlarda faydalanılmalıdır.
    1. konuşma eğitiminde iletişim kurmak esas olmalıdır. Bu nedenle konuşma eğitimi için ortam düzenlemesi çocuğun iletişim kurmasını sağlayacak nitelikte olmalıdır.

konuşma eğitiminde fiziki, sosyal ve psikolojik ortamın, çocuğu

                           Şahit ఢ೾഼඘฀ๆຘ໺༔ྎဢᄀᅐᅮᇔበዤᎶᓜᕌᖾᗾᘼᙚíç픀Õ픀konuşmaya hazırlanması yönünden önemli olması nedeniyle eğitim ortamı özenle hazırlanmalıdır.

  • konuşma eğitimi çalışmaları, ünite konularıyla paralellik taşımakla birlikte, çocuğa günlük hayatında zaruri olan konuşma kalıplarını kazandırmayı hedeflemelidir.
    • konuşma kalıplarının oluşturulmasında ünlü seslerden oluşmuş elime ve cümlelerin ağırlıklı olmasına çalışmalı, ünlülerden de önce, arka ünlülere (a, o, u, ı) sonra ön ünlülere (e, i, ö, ü) yer verilmelidir. Ünsüzlerde ise önce dudak (p, b, m) sonra sırasıyla burun (m, n) diş – dudak (f, v) asıl diş ünsüzleri (d, t, s, z, n, l, r) sert damak (ç, c, i, ş,) dil – yumuşak damak (k, g) ünsüzleri kelime ve cümle kalıplarının oluşturulmasında göz önünde bulundurulmalıdır.
    • Konuşma eğitiminde kavram kazandırma önemli olmalıdır. Bu amaçla, kavramı niteleyen şeyin kendisinin, oyuncak ve maketinin, resimlerinin sınıf ortamında bulunması sağlanmalıdır.
    • konuşma eğitiminde, çocuğun birden çok kanalından faydalanılmalıdır.
    • konuşma eğitimi çalışmalarında, öğrenciye tabii ve normal bir ses tonuyla konuşma kazandırma esas alınmalıdır.
    • konuşma eğitiminde işitme özürlü çocuğa; oyunlar, resimler, hikayeler, karşılıklı konuşmalar, yaşantılar yoluyla dili öğrenebileceği tabii ortamlar sağlanmalıdır.
    • çocuğun tabii ortamlarda işitme cihazı ile destekli işitsel uyaranlar ve yüz ifadelerinden aldığı görsel uyaranlar aracılığı ile konuşmayı öğrenmesi esas alınmalı, yaşantılar dışında özel bir ses ve konuşma eğitimine ancak gerektiğinde yer verilmelidir.

ÖZEL AMAÇLAR

  1. “Çocuk ve Çevresi” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. “Mevsimler” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. “Alış – Veriş” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. “Yeni Yıl” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. “Bayramlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. “Hayvanlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. “Taşıtlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. “Trafik Kuralları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. “İletişim Araçları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. “Aydınlanma Araçları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.
    1. Ünitelerle ilgili öykündüğü kelime ve cümleleri günlük hayatında uygun yer ve zamanda kullanabilme.

AMAÇ I – “Çocuk ve Çevresi” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. “Okulumuz” ile ilgili kelime ve cümleleri söyler.

2. “Evimiz” ile ilgili kelime ve cümleleri söyler.

3. “Ailemiz” ile ilgili kelime ve cümleleri söyler.

4. “Bedinin parçaları” ile ilgili kelime ve cümleleri söyler.

5. “Sağlığımız” ile ilgili kelime ve cümleleri söyler.

AMAÇ II – “Mevsimler” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. “Sonbahar mevsimi” ile ilgili kelime ve cümleleri söyler.

2. “Kış mevsimi” ile ilgili kelime ve cümleleri söyler.

3. “İlkbahar mevsimi” ile ilgili kelime ve cümleleri söyler.

4. “Yaz mevsimi” ile ilgili kelime ve cümleleri söyler.

AMAÇ III – “Alış – Veriş” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. “Alış – Veriş” yerlerini anlatan kelime ve cümleleri söyler.

2. “Alış – Veriş” araçlarını anlatan kelime ve cümleleri söyler.

AMAÇ IV – “Yeni Yıl” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Zaman dilimini anlatan kelime ve cümleleri söyler

2. Zamanımızı gösteren araçları belirten kelime ve cümleleri söyler.

AMAÇ V – “Bayramlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Bayram hazırlıklarını anlatan kelime ve cümleleri söyler.

2. Bayram kutlamalarını anlatan kelime ve cümleleri söyler.

AMAÇ VI – “Hayvanlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Hayvan isimlerini belirten kelime ve cümleleri söyler.

2. Hayvanların faydalarını anlatan kelime ve cümleleri söyler.

3. Hayvanların ayırdedici özelliklerini anlatan kelime ve cümleleri söyler.

AMAÇ VII – “Taşıtlar” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Taşıtların isimlerini belirten kelime ve cümleleri söyler

2. Taşıtları kullananların isimlerini belirten kelime ve cümleleri söyler

AMAÇ VIII – “Trafik Kuralları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Trafik kurallarını belirten kelime ve cümleleri söyler.

2. Trafik kazalarını anlatan kelime ve cümleleri söyler.

AMAÇ IX – “İletişim Araçları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR  :

1. İletişim araçlarını belirten kelime ve cümleleri söyler

2. İletişim araçlarının özelliklerini anlatan kelime ve cümleleri söyler

AMAÇ X – “Aydınlanma Araçları” ünitesinde geçen kelime ve cümleleri söyleyebilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Aydınlanma araçlarımızın isimlerini belirten kelime ve cümleleri söyleme.

2. Gökyüzünde meydana gelen değişiklikleri anlatan kelime ve cümleleri söyleme.

AMAÇ XI – Ünitelerle ilgili öykündüğü kelime ve cümleleri günlük hayatında uygun yer ve zamanda kullanabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Karşılıklı konuşmalarda, dinlediği kişilerin konuşmalarını anlar.

2. Sorunlara sözel olarak cevap verir.

3. İhtiyacını sözel olarak ifade eder.

EĞİTİM ORTAMI

Konuşma eğitiminde işitme özürlü çocuklara çeşitli yaşantıların oluşturduğu tabii ortamlar hazırlanmalıdır. Bu ortamlarda çocuğa günlük hayatında kullanacağı (ünitelerle paralel) konuşma kalıpları kazandırılmaya çalışılmalıdır.

Konuşma eğitimi faaliyetlerinde sesler mümkün olduğunca kelime ve cümle bütünlüğü içinde yer almalıdır.

Konuşma eğitiminde; ünite konularıyla paralellik gösteren araç ve gereçlere yer verilmeli, oyun, drama demonstrasyon gibi yöntemlerden faydalanılmalıdır.

İşitme eğitimi, dudaktan anlama ve konuşma eğitimi çalışmaları bir bütün olarak ele alınmalı ve uygulanmalıdır.

DEĞERLENDİRME

Her çocuk ünitelerdeki hedef davranışlarda gösterilen kelime ve cümleleri yerinde ve doğru olarak kullanabiliyorsa, o hedef davranış gerçekleşmiş demektir.

0-6 YAŞ GRUBU İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLAR

OKUMA – YAZMAYA HAZIRLIK EĞİTİM PROGRAMI

GENEL AMAÇ

İşitme Özürlü Çocuğu, okuma ve yazmaya hazırlık becerilerini kazanabilir duruma getirebilme.

İLKELER

  1. Okuma – yazmaya hazırlık çalışmalarında çocuğun öncelikle görsel ve işitsel algılarının geliştirilmesi esastır.
    1. Okuma – yazmaya hazırlık çalışmalarına önce yazma çalışmalarından başlanmalıdır.
    1. yazmaya hazırlık çalışmalarına yuvarlak çizgilerden ve küçük hariflerden başlanmalıdır.
    1. okuma-yazmaya hazırlık çalışmalarında çocuğun yazma öğrenmeden harfler yazabilmesi, okuma öğrenmeden harfleri ve heceleri tanıyabilmesi esas olmalıdır.
    1. okuma çalışmalarında, çocuğun bildiği, kullandığı kelimeler ile çevrede görebileceği nesnelerin isimlerinin yazılı olduğu kelime ve resimli kartlardan faydalanılmalıdır.

ÖZEL AMAÇLAR

I. Yazmaya hazırlık becerilerini kazanabilme.

II. Okumaya hazırlık becerilerini kazanabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Çeşitli çizgiler çizer.

2. Günlük hayatıyla ilgili basit kelimeleri yazar.

AMAÇ II – Okumaya hazırlık becerilerini kazanabilme.

DAVRANIŞLAR :

1. Resimlerle, kelime kartlarını eşleştirir.

2. Resimlerle, eylemleri belirleyen kelime kartlarını eşleştirir.

3. Kelime ve cümle kartlarının gösterdiği hareketleri yapar.

EĞİTİM ORTAMI

Okuma – yazmaya hazırlık hedef davranışların kazandırılması için uygun araç – gereç ve materyaller sağlanmalı, faaliyetler oyun şeklinde düzenlenmelidir. Öğrenilen davranışların pekiştirilmesini sağlayıcı değişik faaliyetlere ve ortam düzenlemelerine yer verilmelidir.

DEĞERLENDİRME

Bir hedef davranış kazandırılmadan bir başkasına geçilmemeli, hedef davranışı kazandırıcı uygun ortam düzenlemelerine (araç-gereç, materyal vb.) gidilmelidir.

ÜNİTELER LİSTESİ

ÜNİTE I         –           ÇOCUK VE ÇEVRESİ

ÜNİTE II       –           MEVSİMLER

ÜNİTE III      –           ALIŞ – VERİŞ

ÜNİTE IV      –           YENİ YIL

ÜNİTE V       –           BAYRAMLAR

ÜNİTE VI      –           HAYVANLAR

ÜNİTE VII    –           TAŞITLAR

ÜNİTE VIII   –           TRAFİK KURALLARI

ÜNİTE IX      –           İLETİŞİM ARAÇLARI

ÜNİTE X       –           AYDINLANMA ARAÇLARI

ÜNİTELER

I. ÇOCUK VE ÇEVRE

A. OKULUMUZ

Kelimeler        : Dolap, tahta, kapı, kalem, masa, silgi, askı, makas, ayna, sandalye, sıra, perde, bayrak, defter, zil, pencere, çanta, öğretmen, öğrenci isimleri, Atatürk, arkadaş.

Cümleler         : Ali kalk (gel), Git kapıyı aç, Yemek ye, Su iç. Dolabı kapat. Sıraya otur. Topu al. Topu tut. Kitap oku. Top çiz.

                        Bu kim?

                        Bu ne?

B. EVİMİZ VE AİLEMİZ

Kelimeler        : Evimiz, Ev, oda, tuvalet, halı, koltuk, yatak, yatak odası, banyo, salon, mutfak.

Ailemiz           : Baba, anne, nine, abla, bebek, dede, ağabey, kardeş, kız,

                        Çocuk, erkek çocuk

                        Sabah, öğle, akşam

                        Kırmızı, beyaz

                        Açık x Kapalı

Cümleler         : Ayşe akşam oldu. Yatağa yat uyu. Sabah oldu uyan. Ali koş, dur.

                        Bu kim?                      Bu anne (bab)

                        Bu ne?                        Bu Ev

C. VÜCUDUMUZ VE SAĞLIĞIMIZ

Kelimeler        : Vücudumuz; Baş, saç, kaş, göz, burun, ağız, kulak, kol, el, bacak, ayak, parmak.

                        Bir başım var.

                        İki gözüm var.

                        Sağlığımız; Su, sabun, fırça, havlu, macun, tarak, mendil, ilaç, doktor.

                        Uzun x Kısa

                        Temiz x Kirli

Cümleler         : Bu sabun, Elini yıka, Banyo yap, Dişlerini fırçala, Saçını tara, İlaç iç,

                        Doktora git.

                        Bu ne?

                        Bu kim?

                        Bu kimin?

II. MEVSİMLER

A. SONBAHAR

Kelime ve Cümleler :

1. Havadaki değişiklikler :

Serin, Soba, Bulut, Yağmur, Odun, Kömür.

Büyük soba, Küçük soba, Odun al.

2. Bitkilerdeki değişiklikler :

Ağaç, yaprak

Az yaprak, çok yaprak.

3. Hayvanlardaki değişiklikler :

Leylek, Kuş

4. Giyeceklerdeki değişiklikler :

Ceket, yelek, kazak,

Kazak giy.

5. Yiyeceklerdeki değişiklikler :

Ayva, nar, üzüm, armut,

Nar ye,

Büyük x Küçük

Az x Çok

Sarı, yeşil, mavi

B. KIŞ

Kelime ve Cümleler :

1. Havadaki değişiklikler; soğuk, kar, soba, kalorifer.

Hava soğuk. Kar yağdı. Kartopu oyna. Kardan adam yap. Anne soba yak.

2. Bitkilerdeki değişiklikler : Çam

Yaprakları var.

3. Hayvanlardaki değişiklikler : Böcekler, karıncalar, ayı.

Karıncalar uyudu.

4. Giyeceklerdeki değişiklikler : Palto, manto, atkı, eldiven, şapka.

Palto giy. Ali şapka al.

5. Yiyeceklerdeki değişiklikler : Portakal, mandalina, muz, kestane, limon, havuz, ıspanak, pırasa, lahana.

Çocuk portakalı yer.

Muz ne renk?

C. İLKBAHAR

Kelime ve Cümleler :

1. Havadaki değişiklikler; ılık, rüzgar, yağmur.

Hava yağmurlu. Rüzgar var.

2. Bitkilerdeki değişiklikler; Ot, çiçek.

Çiçek açtı. Bak yeşil ot.

Çiçek topla, Pembe çiçek, Mor çiçek.

3. Hayvanlardaki değişiklikler; Kelebek, arı.

Kelebek uçtu, Leylekler geldi. Arı bal yaptı.

4. Giyeceklerdeki değişiklikler; ceket, kazak

Ceket giy.

5. Yiyeceklerdeki değişiklikler; çilek, kiraz, erik.

Çilek topla, Kiraz ye.

Hızlı x Yavaş. İçerde x Dışarda Yumuşak x Sert

D. YAZ

Kelime ve Cümleler :

1. Havadaki değişiklikler; Sıcak, güneş, gökyüzü, ay, yıldız, deniz, köy, göl.

Hava sıcak. Güneş var. Denizde yüz

Topu yakala.

2. Bitkilerdeki değişiklikler ; ağaçta meyve var.

3. Hayvanlardaki değişiklikler; karıncalar, arılar vs.

Karınca çalışır, toplar. Arı bal yaptı.

4. Giyeceklerdeki değişiklikler; mayo, etek, terlik, bluz.

İnce bluz giy.

5. Yiyeceklerdeki değişiklikler; elma, armuz, domates; patlıcan, ayran.

Elma ye. Domates al.

Kaç tane elma var?

Tatlı x Acı, Tuzlu x Tuzsuz, ekşi, acı. Ekşi elma. Bu elma tatlı.

III. ALIŞ – VERİŞ

Kelime ve Cümleler :

1. Alış-veriş yerleri ; Pazar, manav, kasap, bakkal.

Pazara git. Manavdan elma al. Tatlı üzüm al. Bu limon ekşi.

Acı biber ver.

2. Alış-Veriş araçları; Para, terazi, çanta.

Para ver.

Parayı say.

Sıranı bekle.

Ağır – Hafif

İyi – Kötü

IV. YENİ YIL

Kelime ve Cümle :

1. Zaman dilimi; gün, hafta, ay, yıl, mevsim, bugün, yarın, dün.

Bir hafta yedi gündür. Eski yıl bitti. Yeni yıl geldi.

2. Günlük yapılan işler; Sabah oldu, uyan. Elini yüzünü yıka. Dişlerini fırçala, Kahvaltı yap. Okula git. Okuldan gel. Top oyna. Ders çalış. Yemek ye. Elini, ayağını yıka. Yat ve uyu.

3. Zamanı gösteren araçlar; saat, takvim.

Takvim as, Saati göster.

4. Yer bildiren; önünde, arkasında, yanında, altında, üstünde, üzerinde, içinde, dışında.

V. BAYRAMLAR

A. MİLLİ BAYRAMLAR

1. Bayram hazırlıkları :

Kelimeler        : Bayrak, Atatürk, süs, tak, fener, balon.

Cümleler         : Bayram geldi, Bayrak al, Fener al, Sınıfı süsle,. Bayrak as.

                        Bu Atatürk.

                        Bu ne? Bu bayrak

                        Bu ne? Bu Atatürk

                        Kaç tane fener? Beş tane fener.

2. Milli Bayramlarımızın adları :

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı

19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı

30 Ağustos Zafer Bayramı

B. DİNİ BAYRAMLAR

1. Bayram hazırlıkları .

Kelimeler        : Koyun, kurban, baklava, şeker, lokum, misafir, temizlik.

Cümle                         : Bayram geldi. Bu ne? Yeni elbise, babam elbise aldı. Anne baklava yap. Koyun al. Kurban al. Şeker al. Lokum al. Temizlik yap.

2. Bayram Kutlamaları;

Cümleler         : Misafir geldi. El öp, Baklava yedi. Lokum ye. Şeker tut. Bayramın kutlu olsun. Et ye. Bugün Ramazan Bayramı. Bugün Kurban Bayramı

VI. HAYVANLAR

Kelime ve Cümleler :

1. Karada yaşayan ; Kedi, köpek, koyun, kuzu, inek, tavuk, civciv, tavşan, eşek, at, deve, yılan, ördek.

            Ali kediyi göster

            Üç ördek göster                                 Güzel – Çirkin

            Köpek ne yaptı?

2. Havada yaşayan; kuş, arı, kelebek

            Kuşlar uçtu.

            Bak kelebek.

3. Suda yaşayan ; Balık, kamlumbağa, kurbağa.

            Balık tut.

4. Görünüş ve sesleri; Büyük balık. Küçük balık.

5. Hayvanların faydaları; Et, süt, yumurta, bal, yün.

            Süt iç. Yumurta ye. Bal ye. Yün kazak giy.

6. Hayvanlara karşı davranışlar;

            Kediyi sev.

            Kuşa yem ver.

VII. TAŞITLAR

Kelime ve Cümleler :

1. Kara taşıtları; Araba, otobüs, taksi, tren

            Otobüs geldi. Bilet al. Otobüse bin. Otobüs durdu, in.

            Tren yavaş gidiyor.

2. Deniz taşıtları ; Geni, Vapur.

            Bu gemi.

3. Hava taşıtları ; Uçak

            Bu uçak. Uçak hızlı gidiyor.

4. Kara, hava, deniz taşıtlarını kullananlar; Şoför, kaptan, pilot

            Şoför otobüsün içinde.

            Kaptan geminin dışında duruyor.

            Pilot uçağın içinde.

VIII. TRAFİK KURALLARI

Kelime ve Cümleler :

1. Trafik kuralları; Polis, cadde, sağ taraf, sol taraf, sokak, ışık.

            Kırmızı ışık dur.

Sarı ışık bekle.

Yeşil ışık geç.

Polise bak geç.

Işığa bak geç.

Önce sola bak. Sonra sağa bak, geç.

Soldan yürü.

Polis arabanın önünde (arkasında).

Sokak dar. Cadde geniş.

2. Taşıtlarla yolculuk; bilet

Bilet al. Otobüse bin

            Camdan sarkma

3. Trafik kazaları; kaza, ambulans, hastane, yaralı.

            Araba Ali’ye çarptı.

            Ali yaralandı. Ambulans geldi.

            Ali ambulansa bindi. Hastaneye gitti.

IX. İLETİŞİM ARAÇLARI

Kelime ve Cümleler

1. İletişim araçları; Radyo, televizyon, telsiz, telefon, mektup, gazete, kitap dergi.

            Radyoyu aç.                                       Uzak – Yakın

            Televizyonu kapat                              Geniş – Dar

            Telefon çaldı.

            Mektup geldi.

            Baba gazete oku.

2. İletişim araçlarının özellikleri;

            Radyo dinle.,

            Televizyon seyret

            Telefonla konuş.

            Mektup oku.

            Gazete oku.

3. Faydaları;

            Mektup uzaktan geldi

            Postaneye yakın.

X. AYDINLANMA ARAÇLARI

Kelime ve Cümle

1. aydınlanma araçlarının isimleri; lamba, mum, güneş.

            Ali mum yak.

            Ayşe lambayı yak.

2. gökyüzünde meydana gelen değişiklikler;

            Akşam oldu. Lamba yandı.

            Güneş doğdu. Sabah oldu.

3. Faydaları;

            Gece karanlık oldu. Lambayı yak.

            Sabah odu. Lambayı söndür.

 

Özel LALE

İŞİTME ENGELLİLER

VE

KONUŞMA BOZUKLUĞU REHABİLİTASYON

VE

ÖZEL EĞİTİM MERKEZİ

CİHAZ ADAPTASYON PROGRAMI

DİL GELİŞİM BASAMAKLARI

1-2 Yaş

  • Kaynağı saklanmış sesleri arar
    • Tanıdığı iki nesne arasından adı söyleneni seçer.
    • 2-3 sözcüklü basit talimatları yerine getirir.
    • Verilen nesne ile ilgili 2 etkinliği yerine getirir.
    • Kısa şarkı öykü dinler.
    • Hayvan sesleri çıkarır.
    • Kendi ismini söyler.
    • 10 Farklı kelime söyler.
    • Tanıdığı yiyeceklerin isimlerini söyler. (süt bisküvi)
    • Çevresinde gördüğü nesnelerin isimlerini söyler
    • Evet hayır ifadelerini kullanabilir.
    • Eşyalar hakkında işaretle birlikte tek kelimelik soru sorar.
    • Eğitimciyi model alarak taklit, ses çıkarır.

2-3 Yaş

  • Kısa süreli televizyon seyreder.
    • 5 dakika resimli kitaba bakar.
    • 10 farklı eyleme, gerçekleştirerek tepki verir.
    • Verilen nesne ile ilgili 2-3 etkinliği yerine getirir.
    • Kısa öykü dinler.
    • Takipli iki emri yerine getirir.
    • İstendiğinde isteyen kişiye iki nesne verir.
    • İstendiğinde isteyen kişiye iki nesne getirir.
    • …………………………….. nerede, sorusuna kendini göstererek tepki verir.
    • İki kelimelik cümle yapısı oluşturur.

                                   Nesne + Fiil birleştirir. (Su ver)

                                   Sıfat + Nesne birleştirir. (Cici top)

                                   İsim + Fiil birleştirir. (Baba gel)

  • İsim + sıfat + fiil cümleleri kurar.
    • Adını söyler. (anne, baba adını söyler)
    • İş isimlendirir. (ne yapıyorsun?)
    • Duyduğu sesin kaynağını söyler. (hav hav – köpek)
    • Kim sorusuna cevap verir.
    • Önüne konan resimdeki nesneleri adlandırır.
    • Ne nerede soruları sorar.
    • Olumsuz cümle kurar.
    • Yeni duyduğu kelimeleri tekrarlar.
    • Sık duyduğu basit şarkıları söylemeye çalışır. (son hece tekrarı)
    • Yaşını söylemek için parmaklarını kullanır.

3-4 Yaş

  • 2 nesne + 2 eylem bildiren talimatları yerine getirir.
    • Öykü dinler.
    • Müzik dinler eşlik etmeye çalışır.
    • 4 kelimelik cümle kurar.
    • Ben ve benim ifadelerini kullanır.
    • Sıralı cümle kurar. (özne+nesne+fiil)
    • Geçmiş gelecek zaman eklerini kullanır.
    • Soru için mi ekini kullanır.
    • Çoğul ek kullanır.
    • Dinlediği öykü ile ilgili bu ne, bu kim, neresi sorularını cevaplar.
    • Nesnelerin ne işe yaradığını söyler.
    • Nerede, kim niçin ile başlayan sorular sorar.
    • Telefonla konuşabilir.
    • İki olayı sıralar, sıralı olay anlatır.
    • Geçmiş deneyimlerini anlatabilir.
    • Hikaye oluşturabilir.
    • Lütfen ve teşekkür ederim ifadelerini kullanır.
    • İstenildiğinde adını soyadını söyler.

4-5 Yaş

  • Sıralı emirleri yerine getirir.
    • Uzun süreli hikaye dinler.
    • 6 kelimelik cümle kurar.
    • Birleşik cümle kurar.
    • Dinlediği öykü ile ilgili adlandırma, tahmin, mantık, yansıtma sorularına cevap ver.
    • 3-4 mısralık şarkı söyler.
    • Yaşadığı basit olayları anlatır.
    • Gördüğü izlediği basit olayları anlatır.
    • Öykü anlatabilir
    • İstenildiğinde nesnenin eşini bulur

5-6 Yaş

  • Anlatılan basit olayları dinler anlatır.
    • Karmaşık uzun cümleler kurar.
    • Kendisini ve ailesini tanıtır.
    • Öfke sevinç gibi duygularını sözel olarak ifade edebilir.
    • Günlük deneyimlerini anlatır.
    • Yer hareket tarif edebilir.
    • Dün yarını anlamlı olarak kullanır.
    • Niçin nasıl sorusunu açıklayarak cevaplar.
    • Sohbet eder.
    • Anlamadığı bilmediği kelimelerin anlamını sorar.
    • Sesin yüksek yada alçak olduğunu söyler.
    • Telefon numarasını söyler.
    • En az, en çok, birkaç, en anlamını söyler
    • Bana tersini söyle sorusunu cevaplar
    • Eğer ………. olsaydı ne olurdu sorusunu cevaplar.

METOT VE TEKNİKLER

Merkezde eğitim öğretim çalışmalarında amaca ulaşmak için kullanılacak metod ve teknikler çok önemlidir. Bütün bu çalışmaların amacı, sağırların özür ve özelliklerine uygun metodlarla beden, zihin ve sosyal yönden geliştirme, duyma ve konuşma eksikliği sebebiyle görülen gelişim yetersizliklerini imkanlar ölçüsünde giderek onları, sorumluluklarını bilen kendisine ailesine ve topluma yararlı kişiler olarak yetiştirmektir. Bu sebeple öğretmen, işitme engellilerin eğitim öğretim çalışmalarında amaçlara ulaştıracak metod ve teknikleri benimseyip uygulamalıdır.

Öğretmen konuların işlenişinde ihtiyaca göre ve konuya göre soru cevap, gezi gözlem, inceleme araştırma, laboratuar, iş gösterme, proje, deney, problem çözme, fiziksel yardım, model olma, sözel ipucu, bağımsız… yöntemleri gibi metod ve tekniklere yer verebilir.

Konuların işlenişinde ferdi çalışma esas alınmakla birlikte sınıf seviyesi yükseldikçe küme çalışmalarına yer verilmelidir. İşitme engellilerin geç öğrenme, çabuk unutma özellikleri dikkate alınarak öğretimde pekiştirmeye, unutmayı önlemek için aralıklı tekrarlara önemle yer verilmelidir. Öğrencilerin kendi kendilerine çalışma ve öğrenebilmeleri için temel bilgi, beceri alışkanlıklar öncelikle kazandırılmalıdır.

NİÇİN OYUN?

Oyun çocuğun gerçek hayatıdır. Oyun oynayan çocuk kendinden geçer kişiliğini ortaya koyar. İzleyene kendini her yönü ile tanıtır. Liderler, pısırıklar, mızıçılar, toleranslılar, geçimsizler, geçimliler, kavgacılar, idareciler, kabiliyetliler, kabiliyetsizler, tembeller, çalışkanlar vb. oyun yardımıyla kolayca tanınırlar.

Oyun, çocuğun yaşına, çevre imkanlarına göre safhalar, çeşitler gösterir. Mahrumiyet içindeki çocuk için, küçük taşlar, aşık kemikleri, bezden yapılmış top, imkanı olanların ellerine verilen çeşitli fabrikasyon oyuncaklar eğlence, haz ve neşe kaynağı olur. Çocuk dünyasını unuturcasına kendini bunlara verir, oynar.

Okul çağındaki oyunlar ilk yaştakilere oranla daha bilinçli daha disiplinli ve daha toplu oyunlardır. Hele bu oyunlar anne-babası gibi sevdiği öğretmeninin nezaretinde olursa, çocuk için daha etkili olur. Öğretmene kendini kabul ettirme, onun önünde başarıya ulaşma, galip gelme motivasyonları taşır.

Oyunun vasıflarından bir de etkinlik değişikliği dolayısıyla dinlendiriciliktir. Günün 3-4 saatinde çeşitli çeşitli derslerle yorulan, sıkılan öğrenci oyunu, beden eğitimi dersini dört gözle bekler. Oyun çocuğun temel ihtiyaçlarıdır.

Çocuklar sadece okulda değil ev ortamında da çeşitli etkinlikte bulunmak ister. Özellikle küçük çocuklar resim yapmaktan bir şeyler karalamaktan, evdeki işlere ortak olmaktan çok hoşlanırlar. Anne babalarda buna mümkün olduğunca izin vermelidir.

Çocuklara her seferinde karalama yapması (resim) için beyaz bir kağıt verirlerse sıkılıp etrafı karalamaya başlayabilirler. Bunun yerine her seferinde değişik renkte kağıtlar vermek bu durumu bir ölçüde önleyecektir.

Oyun oynarken de, sonrasında ortalığı toplarken de beraber çalışmalıdır. O zaman çocuk iş bölümü olgusuyla farkında olmadan tanışacaktır.

YUVALARDA OYUN TÜRLERİ

Yuvalarda dört çeşit oyun oynanmaktadır. Bunlar;

  1. Sakin oyunlar
    1. Sınıf içi oyunlar
    1. Hareketli oyun
    1. Açık havada oyun

Bu sınıflama oyunun mekan ve hareketli olup olmadığı gibi yapılmıştır. Bu başlıklar altında çeşitli oyunların nasıl oynandığı hakkında bilgi vereceğiz.

1. Sakin oyunlar:

a) Duyuları Geliştirme Oyunu

Çocuğun eline bir tebeşir verilerek gözleri bağlanır, yazı tahtasının önüne bırakılır. Tanıdığı bildiği ve eşyanın resmini çizmesi istenir. Ya da gözü bağlı ebeye, diğer arkadaşı elini tutarak bir resim çizdirir. Bunun ne olacağını bulması istenir. (Resimler biraz hatlı ve basit yapılmalıdır. Çember, elips ve direk gibi)

b) Ses Tanıma Oyunu

Ebenin gözü bağlıdır. Bir çocuğun önünde durur, kendini takdim eder. Ben ebeyim der (adını soyadını söyletmek faydalı olur). Arkadaşını tanıması istenecektir. Çocuğun ebe olana cevap vermesi gerekir. Bilen ebelikten kurtulur, bilemezse devam eder. Çocuğu sıkmadan değiştirmelidir.

c) Bum Oyunu

Çocuklar hangi sayıya kadar öğrenmişse, son rakamdan sonraki sayının adı (BUM) olacaktır. Örneğin: 1,2,3,4 BUM der. Buradaki dört çocuk rakamı sıra ile sayacak beşinci çocuk bum diyecektir. Böylece her yeni öğrenecekleri sayı en sona alınarak sayılar ilerleyecektir.

d) Yüzük Oyunu

Çocukların eline, parmağına kolayca geçebilecek yüzük veya bu işi görebilecek perde halkası verilir. Kim yüzüğü havaya doğru atıp elinin üzerine düşürür ve sonra elini oynatarak parmağına geçirebilirse oyunu o kazanır. Birkaç çocuk aynı zamanda yapabilir. En çabuk yüzüğü takan baş olur.

2. Sınıf İçi Oyunlar :

a) Sağ, Sol Öğrenme Oyunu

Her hangi bir oyunda, şarkıda yada hikayede çocuğun isminin geçmesi onlar için çok önemlidir. Çocuklar halka olur elele tutuşurlar, dönerken şunları söylerler. (Ortadan bir çocuk veya öğretmen idare etmektedir):

Kutu kutu pense, elmayı yerse

Arkadaşım (………..) arkasını dönse (veya sağa dönse, sola dönse derler). İsmi söylenen kimse arkadaşlarının söylediği hareketi yapacaktır. Bu defa oyunu o idare eder.

b) Kabak Oyunu

Çocukların bildikleri sayıya kadar oynanır. Oyuna katılan çocuklara sırayla numara verilir. Ebe olan oyuna başlar.

– Olsun, olsun, olsun ……………. kim olsun?

Örneğin: 5 kabak olsun, sözü, hemen 5 numara alır.

– Neden 5 kabak olsun?

– Ya kaç kabak olsun?

– Olsun, olsunda (istediği bir numarayı söyler). 8 kabak olsun.

Oyunu bu defa 8 numaralı çocuk alır, devam eder şaşıran veya gecikene ceza verilir. Oyuna canlılık vermek için, kabak şeklinde bir şapka yapılır, başa giydirilir.

c) Eşyayı Bulma Oyunu

Bir masanın üzerine muhtelif ve büyükçe olan eşyalar konur. Bunlar meyva, çiçek, mutfak eşyası olabilir. Çocuklar etrafında toplanır, dikkatlice bakar, elleriyle yoklar tanımaya, isimlerini öğrenmeye çalışırlar. Sonra hepsi masaya arkalarını dönerler. Öğretmen masadar bir eşyayı alır saklar. Düdük çaldığı zaman, çocuklar masaya döner ve eksik olan eşyanın ne olduğunu anlamaya çalışırlar. Tahmin edenler parmak kaldırır, öğretmen söyler, bildiyse o öğretmenin yerine geçer, oyuna devam eder.

Bu oyun çocuğun dikkatini kontrol etmede yararlıdır.

d) Ayna Oyunu

Bir çocuk ayna olur, diğer çocukta karşısına geçer giyinir. Çeşitli süsleme taktikleri yapar. Aynanın görevi, çocuğun her yaptığını aynen taklit etmektir. Komik hareketler daha çok hoşa gider. Bütün çocuklarda ayna farz edilerek her çocuğun harekete katılması sağlanabilir.

3. Hareketli Oyun :

a) Sandalye Kapmaca Oyunu

Ortaya tek sıra üzerine bir yüz bir ters olarak on bir sandalye dizilir. Bunun etrafına tek sıra olarak on iki çocuk dizilir. Öğretmen komut verince çocuklar şarkı söyleyerek sandalyelerin etrafında dolaşırlar. Yine komutla durarak bir sandalye kapar otururlar. Açıkta kalan çocuk bir sandalye alarak oyundan çıkar. Oyun böylece devam eder. En sona kalan çocuk alkışlanır.

b) Aç Kapıyı Bezirgan Başı Oyunu

İki çocuk elele tutuşur. Diğer çocuklar birbirleri arkasında şarkıyı söyleyerek, bu iki çocuğun ellerini yukarı kaldırarak meydana getirdikleri köprünün altından geçmeye başlarlar. En sonda bulunan çocuk tutularak, oyun devam ettirilir.

Aç kapıyı bezirgan başı,

Kapı hakkı ne verirsin,

                   ne verirsin,

Arkamdaki yadigar olsun

                   yadigar olsun

Bir sıçan, iki sıçan., üç sıçan.

c) Dikkatli Yürüme Oyunu

Yere çocuk adımı kadar mesafeyle birkaç kırılmayacak eşya sıralanır. Bir çocuğun gözleri bağlanır. Bu mesafe arasında yürümesi istenir. (Oyundan önce adımlarını hesaplaması için fırsat verilir.) Bazen de bu eşyalar ebeden habersizce kaldırılır. Ebe yine eşya varmış gibi hareket edeceğinden çocukları hayli eğlendirecektir.

d) Balık Oyunu

Kağıttan kesilmiş balıklar hazırlanır, bir ipin ucuna bağlanır. Her çocuğun arkasına belden aşağı yere değecek uzunlukta olmak üzere takılır. Oyun başlar düdük çalınca çocuklar birbirlerinden kuyruklarını korumak için arkalarına saklarlar, bu arada kim kimin balığına basarak koparırsa oyundan çıkar sona kalan kazanır.

e) Heykel Oyunu

Herhangi bir müzik parçası çocuklara önce dinletilir. Sonra bu müziğe ayak ve kol hareketlerini uydurarak serbestçe koşuşur, oynar ve zıplarlar. Müzik birden durunca hepsi en son hangi hareketi yapıyorsa o pozda kalacaktır. Ebe gelip elini sürüp uyandırıncaya kadar kımıldamazlar. Bu oyun eğer müzik yoksa, ebe bildiği kadar birkaç sayı sayarak oyunu yönetir. Sayının sonu çocuklarca önceden bilinmelidir. Örneğin: Oyun 6’ya kadar devam edeceksek, ebe 6’ya kadar devam edecekse, 6 dediği zaman herkes yaptığı harekette duracaktır.

4. Açık Havada Oyun :

a) Kümes Oyunu

Çocukların sayısı kadar yuvarlak çizgiler çizilir, bunlar ancak bir çocuğun ayakları girecek kadar büyüklüktedir. Kümese giren çocuklar yerlerinde beklerler. Her çocuğa kaz, ördek, tavuk, kuş g2ibi yürüme şekli değişik hayvanların isimleri verilir. Örneğin: Tavuklar dediğimiz zaman, kaç tane tavuk varsa onlar harekete geçer taklit yaparak öğretmeni izler. Öğretmen kurt geliyor dediği zaman hepsi yuvalarına kaçarlar. Bu sırada öğretmen bir yuvaya girer, açıkta kalan bir çocuk ebe olur. Çocukların gireceği yuvarlaklar muayyen değildir, kim hangi yuvarlağı boş bulursa orayı kapar.

b) Mendil Kapmaca Oyunu

Eşit sayıda oyuncularla iki takım olalım. Bir çizgi üzerine takımlar sıralansın ve numara alsınlar. Bir kişi ortada durarak mendil tutsun. Öğretmenin ağzından çıkan ismin sahibi oyuncular süratle mendilin yanına gelecekler.

Birbirine dokunmadan ustalık ve süratle kim mendili alıp kaçarsa karşı takımın oyuncusu mendili kaçıran oyuncunun takımına girer. Oyun sonunda sayıca hangi takım azalmışsa o takım oyunu kaybeder.

c) Küre Oyunu

Çocuklar halka olur dönerken şu şarkıyı söyler. (Ebe orta yerde gözleri bağlıdır, elinle bir değnekle bekler):

Şarkı söyler döneriz.

Bil bakalım, biz kimiz?

Elindeki değnekle

Göster bizi, ey kör ebe.

Ebe değnekle bir işaret verir, çubuğun ucu kimi gösteriyorsa o ebe olur.

d) Elden Ele Mendil Kaçırma Oyunu

Çocuklar ayakta halka şeklinde sıralanırlar. Ortada bir ebe bulunmaktadır. Oyuncuların birisinde düğümlenmiş bir mendil bulunur.

Oyuna Başlama : Öğretmen işaret verince, düğümlü mendil arkadan birbirine verilir; bu sırada ebe, kaçırılan mendili izleyerek kimde olduğunu sezer veya görürse (Dur) diye bağırır ve eliyle oyuncuya vurur. Mendili bulabilirse oyunu başarmış sayılır. Bulamazsa başka bir oyuncu ortaya çıkar. Oyuna bu şekilde devam edilir.

e) Tavşan Avı Oyunu

Oyuncular iki takıma ayrılırlar. Avcılar halka üzerine dizilirler. Tavşanlar halkanın içinde kalır. Avcılarda iki el topu vardır.

Düdük çalınca avcılar topla tavşanları avlamaya başlarlar. Vurulan tavşan halkaya katılır. Avcılar çabuk avlamak için paslaşırlar. Oyun, bütün tavşanlar vurulana kadar devam eder. Sonra avcılar tavşan, tavşanlar avcı olurlar ve aynı şekilde oynarlar.

Hangi takım, tavşanları çabuk avlarsa oyunu o kazanır.

f) İstop Oyunu

Bir halka alalım ve bir arkadaşımız ortada ebe olsun. Arkadaşımız topu havaya atarken bizlerde halkadan uzaklaşalım. İstop dediği zaman duralım. Ebe arkadaşımıza vurursa ebe olur. Vuramazsa ebe yine kendisi olur. Oyun böylece devam eder.

İŞİTME CİHAZININ SEÇİMİ

İşitme engelli bir çocuğun etkin bir işitsel eğitim alabilmesi, kullandığı işitme cihazı ile doğrudan ilgilidir. Çocuk için en uygun işitme cihazı odyologlar tarafından seçilir.

İşitme cihazlarına kullanım amaçlarına göre bireysel ve sınıf içi olmak üzere iki tipte gereksinim duyulabilir.

Her şeyden önce konuşma, dinleme ve eğitim her gün olmalıdır. Yalnızca sınıf içi işitme cihazı kullanıldığında, sınıf veya okul çocuğa ses ile ilgili daha az deneyim kazandırabilir. Ses her ortamda karşılaşılan yaşamın önemli bir parçasıdır. Bu nedenle, her çocuğa ait bireysel işitme cihazının kullanılma zorunluluğu vardır.

İŞİTME CİHAZININ KONTROL EDİLEMSİ

İşitme cihazı, her kullanımdan önce mutlaka günlük olarak kontrol edilmelidir.

Bu kontrolleri yapacak kişilerin başında da anne-babalar, öğretmenler ve özellikle çocuğun yaşı uygun ise, kendisi gelmektedir. Kontroller görsel ve işitsel olarak yapılmalıdır.

Görsel Kontrol :

1- İşitme cihazının içinde pilleri var mıdır?

2- Piller doğru pozisyonda mı? (+ ve – kutuplar uygun olarak yerleştirilmiş mi?)

3- Salyangoz (Earmold) temiz?

4- Salyangozun ses kanalı içinde su damlası veya kulak kiri var mı?

5- Göstergeler doğru pozisyonda mı? (on-off ve N/T)

6- Alıcının kordonunda bir problem var mı?

İşitsel Kontrol :

1- Çocuk, basit ayırt etmeleri işitsel olarak başarabilmekte mi?

2- Islık çalma problemleri ise şu durumlardan kaynaklanabilir:

  • Ses en yüksek düzeyde açıksa,
    • Alıcı mikrofonu tam olarak kaplanmış ise,
    • Kulak kalıbı, kulağa tam olarak yerleşmemiş ise,
    • Eğer aletten hiçbir şekilde ses çıkmıyorsa, bozukluk pillerden mi? Yoksa kordonlardan mı gelmektedir? Mutlaka nedeni ortaya çıkarılmalıdır.

İşitme cihazlarının sorunların zamanında, ilgili teknik yardım alınarak giderilmelidir.

KULLANIMDA REHBERLİK VE ÖNERİLER

Çocuk, işitme cihazını taktığı zaman, sesim anlamını kavramada zorlanır. Ebeveynler çocuğa yardım etmelidir. Çocuk, tamgün işitme cihazını takmasını, çevredeki seslerin geldiği yerleri ve bu sesleri ayırt etmesini öğrenmelidir. Anne-babalar çocuklarına bu konuda yardımcı olabilmek için, işitme aletleri ve kullanımları ile ilgili rehberlik almak zorundadırlar. Bir işitme cihazından en iyi şekilde yararlanabilmek için, çocuğun yıllık işitsel kontrolleri mutlaka yaptırılmalıdır.

Başarıyı elde etmek için geçen zamanın uzunluğu, işitme derecesi ve çocuğun, eğitimi için harcanan zaman gibi bu süreçteki pek çok faktöre bağlıdır.

İlk aşamada duyulan sesler anlamsızdır. Daha sonra, anlamlı sesleri tanıma ve tepki vermeyi öğrenmeye başlayacaklardır. İşitme aleti takan bir çocuk bu süreçlerden geçmektedir. Önceleri çok sessiz bir dünyada yaşadığı halde, şimdi pek çok sesin olduğu bir dünyada yaşamak zorundadır ve bunlara uyumu önem kazanmaktadır.

İşitme cihazı, daha iyi bir işitme için gerekli olduğu halde, ilk başta etkili bir işitme sağlamayacaktır. Çocuklar önce dinlemesini öğrenmek zorundadırlar ve ebeveynlerin işi de bu noktada başlamaktadır.

Aşağıda; çocuğun işitme cihazından maximum derecede yararlanabilmesi için çeşitli öneriler verilmiştir. Bu önerilerin uygulanabilir görünüm ve süreçleri her çocuk için farklılık gösterebilir. Unutulmaması gereken bir nokta; işitme cihazı takan tüm çocukların, daha gürültülü bir dünyada alışmak için bir tanışma devresinin yaşanması zorunluluğudur.

1- Çocuk cihaz takmanın, sabahları elbise giymek kadar kaçınılmaz bir gereksinim olduğunu öğrenmelidir. İlk önce her gün kısa bir süre için işitme cihazını takabilir ve sıkılmadan, yorulmadan bir süre sonra çıkarabilir. Eğer cihazı eleştirir ve takmak istemez ise, ebeveynler ikna edici olmalı ancak cihazı taktırmak için zorlayıcı olmalıdır. Çocuk bir süre sonra canının acımayacağını ve ebeveynin cihazı takması konusundaki tutumunun kararlı olduğun anlamaya başlayacaktır. İşitme cihazını taktırmak için en iyi iletişim anları seçilebilir veyi cihazı taktırmak isterken beraber oynanacak bazı oyunlar bir aktiviteler çocuğa ve ebeveyne yardımcı olabilir. Çocuğun cihazı taktıktan sonra sevdiği ve hoşlandığı oyuncak yada davranışlarla ödüllendirilmesi, cihazı kabul etmesini kolaylaştırabilecektir.

2- Eğitim sırasında ve çocukla kurulan her türlü etkileşim ve iletişimde en önemli konu; çocuğa karşı tutum ve davranışlarda tutarlı ve kararlı olmaktır. Çünkü, kararlılık ve tutarlılık, iletişim eksikliği için gerek duyduğu güveni kendisine sağlayacaktır. Çocuğun; ebeveyn ve yetişkinlerin ne beklediğini bilmesi, çocuğa verilecek sorumluluğu ve görevleri de belirleyecektir. Evde, çocuğun yapabileceği bazı işlerin verilmesi, aile içinde onun aile bireyi olarak kimlik kazanmasını sağlayacaktır.

3. Ali edışındaki diğer yetişkinler ve çocuklar, genellikle işitme aleti konusunda merak dolu davranışlar gösterebilirler. Onlara, bunnu bazı insanların iyi görmediğinden dolayı gözlük takması gibi normal olduğu, işitme engelli çocuğun da daha iyi duymak için bu aletlere ihtiyaç duyduğu anlatılmalıdır. Bunun yanı sıra, çok iyi duymadığından dolayı iyi konuşamadığı da eklenmelidir. Bazen işitme cihazı, cihaza karşı merakı olan bu kişilere de dinletilir ise, bu kişilerin çocuğun böyle bir cihaza sahip olduğu için şanslı olduğunu düşünmelerine ve çocuğu daha iyi anlamalarına neden olabilecektir.

4. Eğer çocuk, okula devam ediyorsa (anaokulu, ilkokul yada daha üst düzey bir okul olabilir) işitme cihazı hakkında sınıf öğretmeninin sınıftaki diğer çocuklara açıklama yapması gerekmektedir. Genellikle çocukların “Küçük Radyo” olarak işitme ciahzı dikkatlerini çekmekte ve meraklarını gidermek amacı ile pek çok soru sorabilmektedirler. Sorular özenle cevaplandırılmalıdır.

5. Çocuğun çevresinde bulunan kişilere, çocukla normal bir ses tonu ile konuşmaları gerektiği mutlaka açıklanmalıdır, bağırma ve abartılı konuşma yanlış anlamaya sebep olur. Diğer raftan çocukla aynı seviyede göz kontağı kurarak konuşmanın önemi hatırlanmalıdır. Okulda mutlaka ön sıralara oturtulmalı ve sınıfta yeterli aydınlık sağlanmalıdır.

6. Okul öncesi dönemde ve ilkokula devam eden işitme engelli çocukların çevresinde kendileri gibi işitme cihazı kullanan yaşıtları yoksa mutlaka kendileri gibi cihaz kullanan yaşıtları ile tanıştırılmaları ve onları tanımaları sağlanabilir. Böylece problemlerin yalnızca kendilerinde olmadığını anlayabilirler.

ÇOCUĞUN İŞİTME CİHAZINA UYUMU

Tüm gün boyunca işitme cihazını kullanan pek çok çocuk, iki kulaklıklı işitme cihazları ile ilk birkaç hafta için sürekli ayarlama yapacaktır. Daha sonra öyle bir aşamaya gelinebilir ki, çocuk gece boyunca da cihazı takmayı isteyebilir. Unutulmaması gereken nokta, cihazın çocuğun kulağı haline gelmesi gerektiğidir.

* İşitme aleti evde sakin bir odada kullanılmaya başlanılmalıdır. Odada üç kişiden az bir sayı tercih edilmelidir. Bununla birlikte, kalabalık ortamlardan da kaçınılmamalıdır. İlk birkaç hafta bu şekilde devam edebilir.

* Cihaz düşük sese getirilmeli ve “Merhaba, Anne burada” gibi denemeler yapılmalıdır. Yavaş yavaş ses yükseltilerek, fark etmesi sağlanmalı sesle ürkmesi engellenmelidir. Ancak en ideali düşük ayarla başlamak ve bir-iki hafta boyunca sesi yavaş yavaş artırmaktır. İlk başlarda çocuğun ses kontrol kısmı ile oynamasına izin verilmemelidir, sesi fazla açabilir ve buda çocukta ters etki yapabilir. Ancak, daha sonraki aşamalarda yavaş yavaş kontrol etmesini öğrenecektir.

* Eğer, çocuk cihazı kulağından çıkarırsa, sesi bir derece daha azaltarak, tekrar takmayı denemek yararlı olacaktır. İşitme cihazını tekrar takarken ilginç bir ortam yaratmak ve bu durumun çocuğun hoşuna gitmesini sağlamak, ebeveyni ve çocuğu yıldırmayacak ve bunaltmayacaktır. Bu tekrarlar farklı farklı durumlar kullanılarak denenmelidir.

BEBEKLER İÇİN : (6-12 Ay) Bebeği kucağa almak ve bebek kucakta iken onunla normal bir ses tonu ile konuşmak, şarkı söylemek ve bu arada mimiklerle de onun ilgisini çekmek, ona cihazı unutturacaktır. Bu arada, bebeğin hoşlandığı oyuncakları belirlemek ve bu oyuncaklarla iletişim kurmak, bebeğin daha kolay ve  hoşnut olabileceği bir etkileşim ortamı yaratacaktır.

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLAR İÇİN : (24-72 Ay) Tuz seramiği veya oyun hamurundan; insan, hayvan ve işitme engelli çocukların hoşlanabileceği nesnelerin heykellerini yapmak, onları etkinliklerde aktif kılmak, yine işitme cihazını ona bir süre için unutturacaktır. Bu arada sevecen ve normal bir ses tonu ile sürekli konuşarak çocuğu yönlendirmek gerekmektedir. Çocukla birlikte, onun hoşlandığı renkli ve çekici olan resimli kitaplara bakılabilir, aile albümü ve kendi fotoğrafları hakkında konuşmak ilgi çekici olacaktır. Aile fotoğraflarından oluşan albümü yerleştirmeye çalışmak onu aktif kılacaktır. Bu arada ayna karşısında çeşitli maskeler takılarak, taklitler yapılabilir yada kendi yüzündeki çeşitli mim değişikliklerini görmek onu heyecanlandıracak ve sevindirecektir. Yüz boyaları kullanmak, çocuğa eğlenceli olduğu kadar öğretici fırsatlar yaratacaktır. Özellikle yetişkinlerin komik yüz ifadeleri aynada çocuğa ilginç gelebilir. Çocuğun ilgisini çekecek bir başka çalışmada da parmak ve el kuklaları kullanılabilir. Boyama ve birlikte resim yapma çalışmaları da okulöncesi çocukların ilgisini rahatlıkla çekmektedir. Sesi tanıma ve algılama için teyp kullanma önemlidir. Teybi açıp, kapama, sesini ayarlama fırsatını çocuklara vermek yine onları aktif hale getirecektir.

* Eğer çocuk hala cihazı, aradan uzunca bir süre geçtikten sonra reddediyorsa, kulak burun boğan doktoruna kulak enfeksiyonu ile ilgili problem olup olmadığı sorulmalı ve Odyoloji kliniğinden öneriler alınmalıdır.

Çocuk cihazı takmayı kabul ettikten sonra, ikinci amaç önem kazanmaya başlamıştır, yani dinleme ve dinlediklerini öğrenerek kullanmaya başlama önemlidir. Önerilen bu aktiviteler dinleme ve öğrenme amacı için de kullanılacaktır. Artık etraftaki seslere çocuğun dikkatini yönlendirmek gerekir. “Dinle, şunu……. duyuyorum” gibi sözcüklere işaretle kulağı gösterme davranışı da ifadeye katılırsa iletişim daha anlamlı olacaktır. “Bu nedir?” sorusundan sonra, çocuğa havlayan köpeği göstermek ve “Aaa!… Köpek Ne Diyor?..” “Hav hav!… Dinle!…” gibi sözel ve görsel uyarıcılar vermek, çocuğun dinleme davranışını geliştirmesi için yararlı olacaktır.

Yaşanılan ev çevresinde, “dinleme yürüyüşlerine” çıkmak yararlıdır. Çevredeki seslerle tanıştırma, bu yürüyüşleri çocuklar açısından zevk verici hale getirecektir. Telefon sesi, elektrikli aletlerin sesi, suyun akma sesi, arabaların sesi ilk tanışabilecekleri seslerdir., çocukların karşısında, seslere karşı olan yetişkinin tepkilerini bir parça abartmak iyen onların ilgisini çekebilecektir.

Eğer ortamdaki ses çok gürültülü gelir ve çocuk rahatsızlık davranışları gösterirse, çocuğu ortamdan uzaklaştırmak ve cihazı çıkarmak yerine, sesi düşürmek daha iyidir. Artık televizyon da kullanılmaya başlanabilir. İlk aşamada çocuk, televizyonun sesini çok fazla yükseltecektir. Bir süre aile bireyleri buna hoşgörülü davranmalı ve daha sonra normal düzeyde televizyon sesi dinlenmelidir. Daha sonra da kendisi televizyon sesini ayarlamayı öğrenecektir.

Evde yararlanılacak bir diğer eşya da teyp ve radyo olabilir. Çocuklar, müzikle yürümekten, tempo tutmaktan ve ritmi keşfetmekten çok hoşlanırlar, çocuklar oturarak müzik dinlemekten hiç hoşlanmazlar, ritmik aktiviteleri severler.

Ebeveynlerin ve diğer kardeşlerin, çocukla birlikte ritmik olarak müzik eşliğinde sallanması, dans etmesi önemlidir, diğer kişilerin hareketi, çocuğu da harekete geçirecektir. Çevresindeki kişilerin hareketi, neşesi mutlaka çocuğa da yansıyacaktır, bu nedenle aile bireylerinin ve çocuğun etrafında bulunan diğer kişilerin hareketleri, tutumları çok önem kazanmaktadır.

İşitme cihazının kullanımında sesin kaynağını bulma çabaları önem kazanmaktadır. İşitme engelli çocuklar seslerin yerini bulmakta zorluk çekerler. Bu nedenle seslerin ait oldukları nesnelerle beraber çocuğa tanıtılması çok önemlidir. Çocuk böylece görsel olarak da tanıdığı nesnelerin seslerini, daha kolay hatırlayacaktır ve çocuktan daha kolay geri-iletim alınabilecektir. Kısacası sesler çocuk için anlamlı olmalıdır. Sesi görsel olarak kaynağı ile tanıdıktan sonra, yavaş yavaş sesin uzaklığı artırılmalı ve daha sonra görüş alanından bütünüyle çıkarılmalıdır. Görsel alandan nesne uzaklaştırılınca, çocuk kafasını sesin kaynağına doğru çevirebilmelidir. “Saklama ve Bulma” oyunu oynanabilir, bir kişi saklanıp, çocuğa seslenecek, diğer bir yetişkin de çocukla beraber sesin kaynağını bulmaya çalışacaktır.

Diğer bir çalışmada ise, çocuğa sesleri ayırt etme ile ilgili bazı çalışmalar yaptırmak mümkündür. Çocuk ses çıkaran nesnelere karşı duyarlı hale geldiği zaman; örneğin, iki farklı ses çıkaran oyuncak, çocuğun önünde masanın üzerine konur ve sesleri ile ilgili olan nesneler çocuğa tanıtılır, daha sonra çocuğun arkası dönük iken, hangi oyuncağın yetişkin tarafından kullanıldığını çocuğun bulması istenir. Başarısız olduğunda, doğru oyuncağı göstererek, rehberlik etmek sesi tanımasına yardımcı olacaktır. Böylece cesaretinin kırılmaması da engellenmiş olur.

Görüldüğü gibi, çocuğun konuşmaya başlamadan önce, dilini geliştirmesi için kazanması gereken pek çok deneyimleri vardır.

İŞİTME CİHAZININ BAKIMI

Çocuk, el-yüz temizliği yaparken cihazını ıslatmamak için gayret göstermeli ve yetişkin model olarak çocuğa dikkat etmesi gereken noktaları öğretmelidir. Böylece çocuk, cihazın bakımına da yardımcı olmaya başlayacaktır, adeta onun bir parçası haline gelmesi beklenen işitme cihazına karşı çocuğun sorumluluk alması sağlanacaktır.

Sesin Ayarı :

Çocuğu uygun ses düzeyinin ayarlanmasına rağmen, çocuk merakını giderdikten sonra da hala ayarı ile oynuyorsa, ayarın üzerine bant yapıştırılarak çocuğun oynaması engellenebilir. Alıcıyı dinleme ve kulaklığın iyi çalışmasını kontrol etmek önemlidir. Ses kontrolü yapıldıktan sonra, ses gelmiyor ise derhal piller kontrol edilmelidir. Piller değiştirildikten sonra hala ses alınmıyorsa, kontrol için satış yerlerine götürülmeli ve nedeni araştırılmalıdır. Cihaz, tamirden mümkün olduğu kadar erken alınmalı ve çocuk alabildiğince az süre işitme cihazsız kalmalıdır, alınabiliyor ise, cihaz satıcısından geçici olarak işitme cihazı ödünç alınmalıdır.

Piller :

a- (+) ve (-) kutbu doğu olarak yerleştirilmeli.

b- Cihaz kullanılmadığı zaman piller çıkarılmalı.

c- Piller üzerinde çürütücü artıklar kalmalı.

d- Sesi kısarak, pillerin ömrünü uzatmaya çalışmanın yanlış olduğu unutulmamalıdır. El altında daima, yedek piller bulunmalıdır. Pil, optimum sesi üretmiyorsa, atılmalı yenisi takılmalıdır.

Alıcı :

a- Üzeri kumaşla kaplanmamalıdır.

b- Düşmesi ve zedelenmesine fırsat verilmelidir.

c- Radyatör ve güneş etkisinden uzak tutulmalıdır.

d- Eğer ıslanırsa;

  • Piller çıkarılmalı
    • Üzerindeki su kurulanmalı, acele kuruması için elektrik vantilatörünün önüne konabilir.

e- Kulaklıklar X ışını gibi radyasyon etkisinden uza tutulmalıdır.

f- Mikrofon tozdan korunmalıdır.

g- Dış kabı ve kablo; ıslak bir bezle kurulanabilir, alkol ve sıvı temizleyici deterjanlar kullanılmamalıdır.

h- Alıcı, kulakta olan darbelerden korunmalı, özellikle insan kulağında iken alıcının nazik olduğu unutulmamalıdır.

ı- Mümkünse yedek bir alıcı bulundurulmalı bu, alıcının bozuk olup olmadığın kontrol etmek için önemlidir. Ayrıca tamir söz konusu olduğu zamanda, çocuk cihazsız kalmamış olur.

Kablo :

a- Kablonun bükülmesine, çiğnenmesine, çekilmesine, düğümlenmesine, izin verilmemeli. Arasına iğne konulmamalı, eğer sabitlemek gerekiyorsa, kablo delinmeden bu yapılmalıdır.

b- Daima, el altında yedek kablo bulundurulmalıdır. Çünkü kablo sık sık bozulan bir parçadır. Kısmen kırılmış kablo, kulaklıkta sesin çatlak olarak algılanmasına sebep olur.

c- Kablolar temiz tutulmalı, sodalı su ve ıslak bir bez ile temizlenmelidir.

Salyangoz Kulak Kalıbı (Earmold) :

a- Her gün su ve sabunla mutlaka yıkanmalıdır. Bir kürdan kanaldaki tozu ve pisliği temizlemek için yeterli olacaktır. Kalıp kullanılmadan önce, içindeki su çıkarılıp, kurutulmalıdır. Temizlik için kesinlikle alkol, temizleyici sıvı veya sıcak su kullanılmamalıdır.

b- Eğer kulaklık ötüyorsa, cızırtılı ses çıkarıyorsa, önce kulak kalıbının kulağa iyice yerleşip yerleşmediği kontrol edilmelidir. Ancak problem yine var ise, önce işitme cihazı onarım ve bakım yapılan yerlerde kontrol ettirilerek, sesin içeriden gelmediği belirlenmelidir.

Bazen birkaç ayda bir, bazen de yılda bir kez yeni kulak kalıbına gereksinim duyarlar.

Odyolojik Kontroller :

a- İşitme cihazının çok iyi çalıştığı kontrol edildikten sonra hala çocukta problem durumu devam ediyorsa, mutlaka odyojik bir değişim söz konusudur ve kontrol yaptırılmalıdır.

b- Herhangi bir problem olmasa bile, yılda en az bir defa odyoloji kliniğine çocuk götürülmeli ve kontrolleri yaptırılmalıdır. Bu arada verilen öneriler büyük bir titizlikle yerine getirilmelidir. Duyma da, görme gibi değişebilir. İşitme derecesinde değişim gözlenebileceği unutulmamalıdır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ